Σκηνές που μιλούν στο σκοτάδι: Ο κόσμος του Σωτήρη Τσαφούλια

Το ελληνικό σινεμά των τελευταίων ετών δείχνει να ανακαλύπτει ξανά το αστυνομικό θρίλερ. Ανάμεσα στους σκηνοθέτες που τολμούν να αφήσουν το φως της ημέρας για τη νύχτα της πόλης, ο Σωτήρης Τσαφούλιας ξεχωρίζει για τον τρόπο που χτίζει αγωνία χωρίς να φωνάζει. Στις ταινίες του, η Αθήνα δεν είναι απλώς τοπίο, αλλά ένας ζωντανός χαρακτήρας που αναπνέει υποψία.
Το μεγάλου μήκους ντεμπούτο του, «Ο Σερβιτόρος» (2018), μας ξεναγεί στη νυχτερινή ζωή μιας πόλης που δεν κοιμάται ποτέ πραγματικά. Ο Ρένος, ένας σερβιτόρος που εργάζεται σε ένα μικρό εστιατόριο, βρίσκεται μπλεγμένος σε μια υπόθεση που ξεκινά με έναν θάνατο και καταλήγει σε έναν εφιαλτικό λαβύρινθο απόκρυψης. Αυτό που κάνει την ταινία ενδιαφέρουσα δεν είναι μόνο το μυστήριο, αλλά η αίσθηση ότι τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται — ούτε οι άνθρωποι, ούτε οι τόποι, ούτε ακόμα και η ίδια η πόλη.
Με το «Έτερος Εγώ» (2022), ο Τσαφούλιας κινείται ακόμα πιο βαθιά στο ψυχολογικό θρίλερ. Ο καθηγητής εγκληματολογίας Δημήτρης αΐνης, ο οποίος πάσχει από μια σπάνια νευρολογική κατάσταση, βλέπει τον κόσμο με τρόπο που οι άλλοι δεν μπορούν. Η ταινία παίζει με την ιδέα της ταυτότητας, του βλέμματος και της αλήθειας. Πώς μπορείς να εμπιστευτείς τα μάτια σου όταν ο εγκέφαλός σε γελά; Και πώς μπορείς να λύσεις ένα έγκλημα όταν η δική σου αντίληψη είναι το πρώτο αίνιγμα;
Η σκηνοθετική ματιά του Τσαφούλια είναι συγκρατημένη και υπομονετική. Δεν βιάζεται να αποκαλύψει. Αφήνει την ένταση να χτίζεται μέσα από την οπτική, τον ήχο και τους χώρους. Τα καφενεία, τα στενά, τα παλιά διαμερίσματα και οι άδειοι δρόμοι της Αθήνας γίνονται σκηνικά μιας πόλης που κρύβει μυστικά. Η φωτογραφία κρατάει τα χρώματα σκούρα, σχεδόν μυστηριακά, σαν η πόλη να έχει βυθιστεί σε μια μόνιμη αυγή που δεν φτάνει ποτέ.
Αυτό που κάνει το έργο του προσωπικό είναι η εμμονή του στην ανθρώπινη αδυναμία. Οι ήρωές του δεν είναι ιδιοφυΐες ούτε υπερήρωες. Είναι άνθρωποι με ρωγμές, με τύψεις, με θολή όραση. Και ακριβώς επειδή είναι ατελείς, είναι πιστευτοί. Όταν κοιτάζουν ένα έγκλημα, κοιτάζουν επίσης τον εαυτό τους.
Η ελληνική κινηματογραφία παραδοσιακά έχει δώσει μεγαλύτερη βάση στο κοινωνικό δράμα και την κωμωδία. Ο Τσαφούλιας, όμως, μας θυμίζει ότι το αστυνομικό είδος μπορεί να είναι εξίσου ελληνικό, εξίσου σύγχρονο, εξίσου ειλικρινές. Δεν χρειάζεται να εξηγήσεις μια ολόκληρη κοινωνία για να πεις κάτι αληθινό γι' αυτήν. Μερικές φορές αρκεί να ακολουθήσεις έναν άνθρωπο στο σκοτάδι.
Και εκεί, στο σκοτάδι, ο Τσαφούλιας βρίσκει το φως του.