ศุภชัย เจียรวนนท์ กับโจทย์ที่ใหญ่กว่าการสืบทอดธุรกิจครอบครัว

การรับช่วงธุรกิจขนาดใหญ่อาจดูเหมือนการเริ่มต้นจากความได้เปรียบ แต่สำหรับผู้บริหารรุ่นถัดมา สิ่งที่ได้รับมาพร้อมกันคือองค์กรที่เปลี่ยนทิศทางได้ไม่ง่าย ความคาดหวังของคนจำนวนมาก และคำถามว่า ความสำเร็จในอดีตจะยังใช้ได้กับอนาคตหรือไม่ ชื่อของ ศุภชัย เจียรวนนท์ จึงน่าสนใจมากกว่าการเป็นสมาชิกครอบครัวเจ้าของเครือเจริญโภคภัณฑ์ เพราะเส้นทางการบริหารของเขาเชื่อมโยงกับการปรับตัวของธุรกิจขนาดใหญ่ในยุคดิจิทัลด้วย
การทำความรู้จักผู้บริหารรายนี้ให้พ้นจากภาพบนเวทีธุรกิจ จึงควรมองทั้งบทบาทในเครือซีพี งานด้านโทรคมนาคม และโจทย์ที่ตามมาเมื่อองค์กรหนึ่งมีธุรกิจเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของผู้คนอย่างกว้างขวาง

จากรากฐานของซีพีสู่ธุรกิจที่ขับเคลื่อนด้วยการเชื่อมต่อ

ศุภชัยเป็นบุตรชายของธนินท์ เจียรวนนท์ และเป็นที่รู้จักจากบทบาทประธานคณะผู้บริหารเครือเจริญโภคภัณฑ์ หรือซีพี ตลอดจนบทบาทการบริหารในกลุ่มทรู เส้นทางของเขาสะท้อนช่วงเวลาที่เครือธุรกิจซึ่งมีรากฐานจากเกษตรและอาหารขยายความสำคัญไปสู่โทรคมนาคม เทคโนโลยี และบริการดิจิทัล
ธุรกิจเหล่านี้มีวิธีทำงานต่างกันอยู่ไม่น้อย การผลิตอาหารต้องดูแลคุณภาพ วัตถุดิบ และการกระจายสินค้า ส่วนโทรคมนาคมต้องลงทุนในโครงข่าย รับมือกับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี และให้บริการลูกค้าจำนวนมากอย่างต่อเนื่อง ผู้บริหารที่ต้องมองภาพรวมจึงไม่สามารถใช้สูตรเดียวกับทุกกิจการได้
บทบาทในกลุ่มทรูเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ชื่อศุภชัยปรากฏต่อสาธารณะอย่างต่อเนื่อง ทั้งในเรื่องบริการสื่อสารและการพัฒนาธุรกิจดิจิทัล แต่ผลงานขององค์กรขนาดนี้ก็ไม่ควรถูกอธิบายผ่านบุคคลเพียงคนเดียว เพราะยังขึ้นอยู่กับทีมบริหาร พนักงาน เงินลงทุน กฎระเบียบ และสภาพการแข่งขันด้วย

การเปลี่ยนผ่านดิจิทัลไม่ได้จบที่การซื้อเทคโนโลยี

ประเด็นที่ช่วยให้เข้าใจงานของผู้บริหารเครือธุรกิจขนาดใหญ่ได้ดี คือช่องว่างระหว่างการประกาศว่าจะใช้เทคโนโลยีกับการทำให้เทคโนโลยีนั้นเกิดประโยชน์จริง
ลองนึกถึงร้านค้าปลีกที่มีระบบคาดการณ์ยอดขายทันสมัย แต่ข้อมูลสินค้าคงเหลือไม่ถูกต้อง หรือโรงงานที่ติดตั้งเครื่องมือเก็บข้อมูลแล้ว แต่พนักงานยังนำข้อมูลไปปรับกระบวนการไม่ได้ การลงทุนอาจเกิดขึ้นครบตามแผน ขณะที่ผลลัพธ์ยังไม่เปลี่ยนไปมากนัก
สำหรับเครือธุรกิจที่ครอบคลุมตั้งแต่ต้นน้ำถึงผู้บริโภค โอกาสของดิจิทัลอยู่ที่การทำให้แต่ละส่วนทำงานสอดคล้องกัน เช่น ลดสินค้าสูญเสีย วางแผนขนส่งแม่นยำขึ้น หรือช่วยให้บริการลูกค้าได้รวดเร็วขึ้น อย่างไรก็ตาม ตัวอย่างเหล่านี้เป็นแนวทางการประยุกต์ใช้ ไม่ใช่ข้อยืนยันว่าทุกบริษัทในเครือทำสำเร็จแล้ว
เมื่อนำมามองบทบาทของศุภชัย คำถามที่มีน้ำหนักจึงไม่ใช่เพียงว่าเขาสนับสนุนเทคโนโลยีอะไร แต่คือองค์กรเปลี่ยนวิธีตัดสินใจ พัฒนาคน และวัดผลได้มากเพียงใด เทคโนโลยีจะมีคุณค่าก็ต่อเมื่อแก้ปัญหาการทำงานหรือปัญหาของผู้ใช้บริการได้จริง

ขนาดของธุรกิจมาพร้อมความรับผิดชอบที่ใหญ่ขึ้น

เหตุการณ์สำคัญในอุตสาหกรรมที่เชื่อมโยงกับบทบาทของศุภชัย คือการควบรวมกิจการทรูและดีแทคในปี 2566 ซึ่งเปลี่ยนโครงสร้างตลาดโทรคมนาคมไทย และทำให้ประเด็นเรื่องการแข่งขัน คุณภาพบริการ และทางเลือกของผู้บริโภคได้รับความสนใจอย่างกว้างขวาง
ในมุมธุรกิจ การรวมกิจการอาจเปิดโอกาสให้ใช้ทรัพยากรและโครงข่ายร่วมกัน รวมถึงลดความซ้ำซ้อนบางส่วน แต่ผลดีเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ และไม่ควรถูกนำมาแทนข้อเท็จจริงเกี่ยวกับประสบการณ์ของผู้ใช้บริการ
สำหรับลูกค้า เรื่องที่จับต้องได้กว่าขนาดบริษัทคือ สัญญาณใช้งานได้ดีหรือไม่ แพ็กเกจมีเงื่อนไขชัดเจนเพียงใด ค่าใช้จ่ายเหมาะสมหรือไม่ และเมื่อมีปัญหาจะได้รับการแก้ไขอย่างไร การประเมินผู้บริหารในธุรกิจลักษณะนี้จึงควรมองทั้งความสามารถในการลงทุนและคุณภาพของบริการที่ประชาชนได้รับ
หลักคิดเดียวกันใช้กับกิจการอื่นในเครือธุรกิจขนาดใหญ่ได้ด้วย ยิ่งบริษัทเกี่ยวข้องกับผู้คนมาก ความโปร่งใส การคุ้มครองข้อมูล และการดูแลคู่ค้าก็ยิ่งเป็นส่วนหนึ่งของการบริหาร ไม่ใช่งานประกอบที่แยกจากผลประกอบการ

สิ่งที่น่าติดตามคือการสร้างองค์กรให้ไปต่อได้

ภาพของศุภชัยในฐานะทายาทธุรกิจอธิบายได้ว่าเขาเข้ามาอยู่ในบริบทใด แต่ยังไม่เพียงพอจะบอกคุณภาพของการบริหาร การมีทุน เครือข่าย และฐานธุรกิจเดิมเป็นข้อได้เปรียบจริง ทว่าการทำให้องค์กรขนาดใหญ่ปรับตัวทันตลาดต้องอาศัยระบบที่มากกว่าชื่อของผู้นำ
เรื่องที่ควรติดตามจึงรวมถึงการเปิดพื้นที่ให้ผู้บริหารมืออาชีพ การพัฒนาทักษะพนักงาน และความสามารถในการรับฟังข้อมูลที่ขัดกับแผนเดิม องค์กรจะเรียนรู้ได้ยาก หากข่าวดีเดินทางถึงผู้บริหารเร็ว แต่ปัญหาจากหน้างานกลับไปไม่ถึง
สำหรับผู้อ่านที่ต้องการศึกษาศุภชัยอย่างรอบด้าน การอ่านบทสัมภาษณ์ควรทำควบคู่กับรายงานประจำปี งบการเงิน เอกสารของหน่วยงานกำกับดูแล และข้อมูลคุณภาพบริการ โดยแยกให้ชัดระหว่างสิ่งที่บริษัทตั้งเป้าหมายไว้กับสิ่งที่เกิดขึ้นแล้ว รวมถึงตรวจสอบช่วงเวลาของข้อมูล เพราะตำแหน่งและโครงสร้างองค์กรอาจเปลี่ยนแปลงได้
ท้ายที่สุด ความน่าสนใจของศุภชัย เจียรวนนท์ ไม่ได้อยู่เพียงว่าเขาสืบทอดธุรกิจขนาดใหญ่เพียงใด แต่อยู่ที่การบริหารธุรกิจเหล่านั้นให้รับมือกับโลกที่เปลี่ยนไปได้อย่างไร ผลลัพธ์ที่น่าจับตาจึงไม่ใช่เฉพาะการเติบโตของเครือ แต่รวมถึงองค์กรที่ทำงานได้ดีขึ้น พนักงานที่ปรับตัวได้ และผู้บริโภคที่ได้รับบริการคุ้มค่ากว่าเดิมด้วย