എം വി ഗോവിന്ദന്‍: മലയാള സിനിമയുടെ മൗന പ്രതിഭ

മലയാള സിനിമയിലെ ഗൗരവമുള്ള സംവിധായകരുടെ പട്ടികയിൽ, പേര് സ്ഥിരമായി കേൾക്കപ്പെടാത്ത ഒരാൾ എം വി ഗോവിന്ദനാണ്. 1980-കളിലും 90-കളിലും അദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്ത ചിത്രങ്ങൾ ആ കാലഘട്ടത്തിന്റെ സാമൂഹിക ബോധത്തെയും ആസ്ഥിതിക ചിന്തകളെയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. എന്നിട്ടും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് പൊതുവെ സിനിമാ ചർച്ചകളിൽ അധികം ഉയരുന്നില്ല.
ഇതിന് കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളുടെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്. വാണിജ്യ അടിത്തറയില്ലാത്ത, പരീക്ഷണാത്മകമായ കഥാപരിസരങ്ങൾ. കേരളത്തിലെ ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതകളെ കാഠിന്യത്തോടെ സമീപിക്കുന്ന തിരക്കഥകൾ. പ്രേക്ഷകരെ സൗകര്യപൂർവ്വം വേദനിപ്പിക്കാൻ താത്പര്യമില്ലാത്ത സംവിധാന ശൈലി. ഇവയൊക്കെ അദ്ദേഹത്തെ ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗത്തിലേക്ക് തള്ളിനീക്കി.
1984-ൽ പുറത്തുവന്ന വസന്തയിലെ ആദ്യദൃശ്യങ്ങളിൽ നിന്നുതന്നെ ഗോവിന്ദന്റെ താൽപ്പര്യം വ്യക്തമാണ്. കൃഷിയും ഭൂമിയും തൊഴിലാളി ബന്ധങ്ങളും ആധാരമാക്കിയ കഥാപ്രസംഗം. ആ കാലത്തെ മലയാള സിനിമയിലെ നായക കേന്ദ്രീകൃതമായ പ്രണയകഥകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, സമൂഹത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലുള്ള മനുഷ്യരുടെ ജീവിതസത്യങ്ങളിലേക്ക് അദ്ദേഹം കാമറ തിരിച്ചു.
പിരവോം (1988) എന്ന ചിത്രം ഗോവിന്ദന്റെ ശക്തമായ കഥാപ്രസംഗത്തിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്. കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതം, അവരുടെ അസ്തിത്വ സമരങ്ങൾ, ഭൂപ്രഭുക്കന്മാരുമായുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ—ഇതൊക്കെ ആദ്യകാഴ്ചയിൽ പ്രേക്ഷകനെ അകറ്റാൻ സാധ്യതയുള്ള വിഷയങ്ങൾ. എന്നാൽ ഗോവിന്ദൻ ഇവയെ മനുഷ്യസ്നേഹത്തോടെയും സൂക്ഷ്മതയോടെയും സമീപിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിൽ രാഷ്ട്രീയം ഉണ്ട്, പ്രഖ്യാപിതമായ മുദ്രാവാക്യങ്ങളില്ലാതെ.
1993-ൽ പുറത്തുവന്ന സ്വരൂപം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാപരമായ ഉയരങ്ങളിലൊന്നാണ്. സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ പതനവും പുനർനിർമ്മിതിയും അദ്ദേഹം ചിത്രീകരിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം സ്വന്തം തിരക്കഥയും രചിച്ചു—സംവിധായകൻ എന്നതിനൊപ്പം തിരക്കഥാകൃത്ത് എന്ന നിലയിലും അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്രമായ അടയാളമിട്ടു.
ഗോവിന്ദന്റെ സിനിമകളിലെ നടന്മാർ പൊതുവെ അധികം പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഇതിന് കാരണം, അദ്ദേഹം നടന്മാരെ "ഉപയോഗിക്കുന്ന" രീതിയാണ്. താരസ്നേഹത്തിന് വഴങ്ങാത്ത, കഥാപാത്രത്തിന്റെ ആന്തരിക സങ്കീർണ്ണതകൾ കൃത്യമായി ആവിഷ്കരിക്കുന്ന സംവിധാനം. നടന്മാർക്ക് ഇത് വെല്ലുവിളിയായേക്കാം, പ്രേക്ഷകർക്ക് സൗകര്യപ്രദമല്ല.
2000-കളിൽ ഗോവിന്ദന്റെ സിനിമാ സാന്നിധ്യം കുറഞ്ഞു. കാഞ്ചിവീരം (2004) പോലുള്ള ചിത്രങ്ങൾ വന്നെങ്കിലും, മുമ്പത്തെ ആവേഗം നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഇതിന് കാരണം വ്യവസായത്തിന്റെ മാറ്റമാണ്. മൾട്ടിപ്ലക്സുകളുടെ കാലത്ത്, ഗോവിന്ദന്റെ സിനിമകൾക്ക് സ്ഥാനമില്ലാതായി. സ്ട്രീമിംഗ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ വന്ന ശേഷം ചില പഴയ ചിത്രങ്ങൾ പുനരവലോകനം ചെയ്യപ്പെട്ടു, എന്നാൽ സംവിധായകനെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൗരവമേറിയ പഠനങ്ങൾ ഉണ്ടായില്ല.
ഇന്ന് മലയാള സിനിമയിലെ "ആർട്ട് ഹൗസ്" പാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ, അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണനും ഗോവിന്ദൻ അരവിന്ദനും ശാന്താ രാമിനും ഒപ്പം എം വി ഗോവിന്ദന്റെ പേര് അധികമാർക്ക് ഓർമ്മയുണ്ടാവില്ല. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിമിതിയല്ല, നമ്മുടെ സിനിമാ ചരിത്രലेखനത്തിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ്. ഗൗരവമേറിയ സിനിമകളെന്നാൽ പ്രത്യേക ശൈലിയിലുള്ളവ മാത്രമല്ല, വ്യത്യസ്തമായ സമീപനങ്ങളുള്ളവ കൂടിയാണ്.
ഗോവിന്ദന്റെ സിനിമകൾ ഇന്ന് കാണുന്ന ഒരു പ്രേക്ഷകന് അവയുടെ കാലഘട്ടത്തിന്റെ സ്പഷ്ടത മനസ്സിലാകും. ഭൂമി, തൊഴിൽ, അധികാരം, ലൈംഗികത—ഈ വിഷയങ്ങളെ അദ്ദേഹം സമീപിച്ച രീതി ആ കാലത്തെ സാമൂഹിക ബോധത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. അതേസമയം, ചില ദൃശ്യങ്ങളും സംഭാഷണങ്ങളും ഇന്ന് പഴയതായി തോന്നാം. ഇത് സിനിമയുടെ പരിമിതിയല്ല, കാലത്തിന്റെ ചലനമാണ്.
സംവിധായകൻ എന്ന നിലയിൽ ഗോവിന്ദന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന, മലയാള സിനിമയിൽ ഒരു പ്രത്യേക തരം രാഷ്ട്രീയ സിനിമയ്ക്ക് അടിത്തറയിട്ടതാണ്. പ്രഖ്യാപിത ആശയ പ്രചാരണമല്ല, ജീവിതത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതകളിലൂടെ രാഷ്ട്രീയത്തെ അനുഭവിപ്പിക്കുന്ന സിനിമ. ഈ പാരമ്പര്യം പിന്നീട് മറ്റ് സംവിധായകർ വ്യത്യസ്ത രീതികളിൽ തുടർന്നു.
എം വി ഗോവിന്ദനെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മകൾ മെല്ലെ മറയുന്നതിനിടയിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചില സിനിമകൾ അപൂർവ്വമായി പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഫിലിം ആർക്കൈവുകളിലും സ്വകാര്യ ശേഖരങ്ങളിലും അവ നിലനിൽക്കുന്നു. ഭാവിയിൽ, മലയാള സിനിമയുടെ സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയുള്ള പാരമ്പര്യം പുനരവലോകനം ചെയ്യുന്ന ചർച്ചകളിൽ ഗോവിന്ദന്റെ സ്ഥാനം വീണ്ടും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടേക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ, അദ്ദേഹം തുടർന്നും ഒരു മൗന സാന്നിധ്യമായി തുടരും—ഗൗരവമേറിയ സിനിമകൾക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രേക്ഷക സ്വീകാര്യത ലഭിക്കണമെന്നില്ല എന്നതിന്റെ തെളിവായി.