De bijnaam Belgian Cats wordt door de basketbalbond gebruikt voor de nationale selecties, maar in de praktijk is hij vooral verbonden met de vrouwenploeg. En dat is geen toeval: het zijn de catrinas die de naam op de internationale kaart zetten. Onder leiding van de jarenlang aanwezige bondscoach Philip Mestdagh groeide een groep getalenteerde speelsters uit tot een collectief dat op elk groot toernooi mee om de prijzen knokt.
De doorbraak kwam er op het Europees kampioenschap van 2017, waar België voor het eerst in de moderne geschiedenis een medaille pakte: brons. Dat was meer dan een primeur, het was een keerpunt. Sindsdien behoort het land tot de vaste waarde aan de top van het Europese vrouw basketbal. Op het EK van 2023 ging België nog een stap verder en veroverde de ploeg de zilveren medaille in de finale.
Ook op de Olympische Spelen lieten de Cats van zich horen. In Tokio namen de speelsters voor het eerst in de geschiedenis deel aan het olympische toernooi en bereikten ze de kwartfinales. Op de Spelen van Parijs 2024 ging het nog beter: België haalde de halve finales en strandde uiteindelijk op een knappe vierde plaats, vlak naast een olympische medaille. Voor een land van die grootte is dat een prestatie die weinig echte vergelijking kent.
De sterren van de nationale ploeg
Een succesvol team heeft gezichten, en het Belgisch basketbalteam heeft er een paar die internationaal volop meetellen.
Emma Meesseman is onmiskenbaar de referentie. De spits aanvaller uit Dendermonde brak door in de Europese top en maakte furore in de WNBA, waar ze in 2019 met de Washington Mystics kampioen werd en zelfs verkozen werd tot Finals MVP. Dat is een onderscheiding die in de Verenigde Staten maar aan weinig spelers buiten de absolute wereldtop wordt toegekend. Meesseman werd op de grote toernooien meermaals uitgeroepen tot een van de beste speelsters van het toernooi en is de spil waarrond de Cats draaien.
Julie Allemand is een tweede naam die elke basketbalfan kent. De pointguard uit Luik werkte zich op via de Belgische en Franse competitie tot in de WNBA en de EuroLeague, en staat bekend om haar overzicht, creativiteit en werk ethic. Samen met ervaren krachten zoals Antonia Delaere vormt zij de backbone van de huidige generatie.
Wie de geschiedenis erop naslaat, stuit op Ann Wauters, de pionier van het Belgische vrouw basketbal. In 2000 werd ze als eerste Belgische ooit gedraft in de WNBA, nog wel als eerste keuze in de draft, en ze bouwde aan een imposante carrière met meerdere Europese titels. Wauters speelde tot op late leeftijd op het hoogste niveau en legde de basis voor het respect dat Belgische speelsters vandaag genieten.
De mannenploeg: gestaag aan de opmars gewerkt
Het Belgische mannen basketbalteam draagt dezelfde bijnaam, al bleef de doorbraak daar langer uit. Na decennia van afwezigheid op de grote toernooien plaatste België zich vanaf 2013 opnieuw voor het Europees kampioenschap, met deelnames in 2013, 2015, 2017 en 2022. De ploeg wist zich daarmee te handhaven in de Europese subtop, al bleef een echte medaille tot op heden uit.
Sinds 2018 staat Dario Gjergja aan het roer van de mannenploeg. De coach maakte eerder furore in de nationale competitie en gaf de nationale selectie een duidelijk spelconcept en een no-nonsense mentaliteit. Onder zijn leiding speelde België spectaculaire duels tegen Europese grootmachten en groeide een kern van spelers zoals Retin Obasohan, Jean Salumu, Maxime De Zeeuw, Pierre-Antoine Gillet, Hans Vanwijn en Ismaël Bako uit tot de gezichten van de ploeg.
Op de Olympische Spelen is de mannenploeg al decennialang afwezig: de laatste Belgische deelname aan het olympisch basketbaltoernooi dateert van kort na de Tweede Wereldoorlog. Kwalificatie voor de Spelen blijft dan ook de grote droom waaraan in Vlaanderen en Wallonië met veel ambitie wordt gewerkt.
Een rijke, soms vergeten geschiedenis
Basketbal is in België allesbehalve een jonge sport. Al sinds de jaren twintig van de vorige eeuw wordt er om de nationale titel gespeeld en namen Belgische ploegen deel aan de eerste edities van het olympisch basketbaltoernooi. De gloriejaren van het clubbasketbal lagen in de jaren zestig en zeventig, toen ploegen zoals Racing Mechelen, toen uitkomend onder de naam Maes Pils, tot de sterkste van Europa werden gerekend. Begin de jaren zeventig veroverde die club de Europese Beker voor Bekerwinnaars, destijds een van de meest prestigieuze prijzen op het continent. Een Belgische club die een Europese beker wint: dat is tot op vandaag een unicum in de Belgische basketbalgeschiedenis.
Daarna verschoof de macht geleidelijk naar de kust, waar BC Oostende uitgroeide tot de succesvolste club van het land. De club uit Oostende domineerde de nationale competitie met lange reeksen titels en werd ook in Europa een vaste waarde.
De BNXT League: een unieke competitiestructuur
Wie het Belgisch basketbalteam wil volgen, komt onvermijdelijk in aanraking met de BNXT League. Sinds het seizoen 2021-2022 vormen de sterkste Belgische en Nederlandse clubs samen één competitie, een unicum in het Europese basketbal. Belgische clubs die meedoen aan de BNXT League zijn onder andere Filou Oostende, Antwerp Giants, Kangoeroes Mechelen, Limburg United, Kortrijk Spurs, Okapi Aalst, Leuven Bears, Liège Basket en Mons-Hainaut.
De competitie kent een reguliere competitie gevolgd door play-offs, waarbij de algemene kampioen wordt bekroond. Filou Oostende kroonde zich tot de eerste kampioen van de BNXT League en bevestigde daarmee zijn status van topclub. Daarnaast strijden de Belgische teams apart om de nationale titel en om de Beker van België, waardoor er elk seizoen meerdere prijzen te verdelen vallen.
Voor de vrouwen bestaat er een eigen nationale competitie, waarin vooral Castors Braine en Kangoeroes Mechelen de toon zetten. Die clubs spelen ook regelmatig Europese wedstrijden, wat het niveau van de Belgische vrouwencompetitie aanzienlijk tilt.
Hoe is het Belgisch basketbal georganiseerd?
Het Belgisch basketbal kent een bijzondere bestuurlijke structuur, net als veel andere sporten in het land. De sport wordt gecoördineerd via twee regionale federaties: Basketbal Vlaanderen en de Association Wallonie-Bruxelles de Basketball. Samen vormen zij de nationale koepel die de internationale verplichtingen beheert, van kwalificatietoernooien tot deelnames aan EK's, WK's en de Olympische Spelen.
De nationale teams worden samengesteld uit spelers die verspreid zijn over de sterkste Europese competities. Dat is een realiteit waarmee vrijwel elk middelgroot basketballand leeft: de beste Belgische talenten verlaten ons land vroeg om zich bij Franse, Spaanse, Italiaanse of Turkse clubs, of via Amerikaanse colleges, verder te ontwikkelen. Voor de nationale ploeg betekent dat regelmatig reizen, want de internationals komen vooral samen tijdens kwalificatieperiodes en zomers met toernooien.
Hoe volg je de wedstrijden van de Belgian Cats?
Wie live wil genieten van het Belgisch basketbalteam, heeft verschillende opties. De thuiswedstrijden van de nationale ploegen worden gespeeld in zalen verspreid over het hele land, van Antwerpen tot Kortrijk, en tickets zijn doorgaans via de federatie verkrijgbaar. In Vlaanderen volgt een groot publiek de Cats via Sporza en de VRT, terwijl ook Franstalige media de wedstrijden van de mannen- en vrouwenploeg brengen.
De BNXT League en de nationale competities zijn bovendien via de officiële streamingkanalen van de competitie te bekijken, waardoor ook de clubbasketbal liefhebber elk weekend van spektakel kan genieten. Wie de spelers van dichterbij wil volgen, vindt op de kanalen van de clubs en de bonden regelmatig achtergrondverhalen, selectieaankondigingen en toernooikalenders.
Veelgestelde vragen over het Belgisch basketbalteam
Hoe heet het Belgische nationale basketbalteam?
Zowel de mannen- als de vrouwenploeg staat bekend als de Belgian Cats. De bijnaam is vooral populair geworden dankzij het succes van de vrouwenploeg.
Welk Belgisch basketbalteam is het succesvolst?
De Belgian Cats, het vrouwenteam, zijn veruit de succesvolste nationale ploeg, met brons op het EK 2017, zilver op het EK 2023 en een vierde plaats op de Olympische Spelen van 2024.
Speelt er een Belg in de NBA?
Een Belgische NBA-carrière is tot op vandaag uitgebleven, al werken verschillende spelers en speelsters in de sterkste Europese competities. Emma Meesseman werd wel al WNBA-kampioen en Finals MVP, een unicum voor het Belgische basketbal.
In welke competitie spelen de Belgische topclubs?
De sterkste Belgische clubs komen uit in de BNXT League, de gezamenlijke competitie met de beste Nederlandse ploegen die in 2021 van start ging.
Een sport met de wind in de zeilen
Het Belgisch basketbalteam staat er vandaag beter voor dan ooit. De Belgian Cats hebben bewezen dat België op het hoogste niveau kan meespelen, de mannenploeg nestelde zich stevig in de Europese subtop en de binnenlandse competitie trekt met de BNXT League meer aandacht dan ooit. De medailles van de voorbije jaren zijn geen toevallige piek, maar het resultaat van jarenlang investeren in jeugdwerk, professionalisering en een duidelijke sportieve lijn.
Voor fans betekent dit vooral één ding: wie nu de trein springt, hoeft niet meer te wachten op een historische prestatie. Die is er al. De vraag is eerder hoeveel er nog bij komen.