Παπούα Νέα Γουινέα: Οι Αιώνες Που Δεν Έχουν Αναφερθεί

Σε πολλούς από εμάς, η Παπούα Νέα Γουινέα ακούγεται ως ένας μακρινός παράδεισος με φυσική ομορφιά: δάση, κοραλλιογενείς υφάλους και απομακρυσμένες παραλίες. Αυτή όμως η εικόνα αγγίζει ελάχιστα την πραγματικότητα. Εδώ, κάτω από το αυτί του καλοκαιρινού ήλιου, βρίσκεται μια από τις πιο πολύπλοκες συγκροτήσεις πολιτισμών στον κόσμο.
Ο μύθος του "αναγεννημένου" απομονωμένου τόπου έχει τραβήξει ιστορίες εκμεταλλευτικού τουρισμού για δεκαετίες. Αλλά τι γνωρίζουμε πραγματικά για τον τρόπο ζωής των περίπου 1.000 φυλών που κατοικούν στα ορεινά και στις ακτές; Το 1971, όταν μια ομάδα ερευνητών κατέγραψε μια νέα γλώσσα στα βουνά της Βαϊμεράνη, ανακαλύφθηκε ένα σχήμα γλωσσικής έκφρασης που είχε χάσει η πλειοψηφία του πολιτισμού. Έκτοτε έχουμε κατανοήσει ότι αυτό το νησιωτικό έθνος φιλοξενεί πάνω από 800 γλωσσικές ομάδες – περίπου το ένα όγδοο των παγκόσμιων γλωσσών.
Οι τοπικές φωνές λένε ιστορίες που παρακαλούν να ακουστούν. Στον πολιτισμό των Ασαντό, για παράδειγμα, το "αποκεφαλισμός" ήταν μια πράξη που συμπεριλάμβανε πολιτισμικούς μηχανισμούς έκπτωσης και δικαιώματος, και όχι απλά μια κτηνωδία όπως έχουν ερμηνεύσει μερικοί δυτικοί παρατηρητές. Οι περισσότερες φυλές παρουσιάζουν μια πολυπλοκότητα κοινωνικών δομών μέσω οργανωμένων τελετών και εγχώριων γιορτών που με βάση την ανταλλαγή χοίρων συμβολίζουν την κοινωνική και οικονομική ιεραρχία.
Οι εξαιρετικές ξυλογραφίες του ποταμού Σεπίκ αποτελούν έναν άλλο ζωντανό πολιτισμικό σπουδασμό. Κάθε έργο λέει μια ιστορία: τα στυλιζαρισμένα πρόσωπα αντιπροσωπεύουν τους προγόνους, ενώ τα διακοσμητικά κοχύλια συμβολίζουν την καρδιά της κουλτούρας. Στη δυτική αγορατομυθία τέχνης, αυτές οι εκφάνσεις έχουν εκτιμηθεί ως πρωτόγοντες, αλλά για τους κατοίκους, η τέχνη είναι αυτή που ενώνει το παρελθόν με την πνευματική πραγματικότητα της καθημερινότητας.
Για τους νέους δημιουργούς όπως η Julie Omini, η μοντέρνα καλλιτεχνική έκφραση ενσωματώνει τους παλιούς μύθους με σύγχρονες προκλήσεις. "Τα σχέδιά μου", εξηγεί, "απεικονίζουν τη σχέση μας με το περιβάλλον και τις αξίες της κληρονομιάς στη μορφή της ψηφιακής εποχής." Οι νεώτεροι χρησιμοποιούν το λάιβ στοκ και την κινητή τηλεφωνία για να διατηρήσουν τη μνήμη των προγόνων, μια προσπάθεια που διαχωρίζει τους νεωτεριστικούς κινδύνους από τις τοπικές κουλτούρες.
Ο τρόπος που η Παπούα Νέα Γουινέα αντιμετωπίζει το παρελθόν και το παρόν είναι καταπληκτικός. Η "σύνεση" είναι παντού: από την εξειδικευμένη γαϊτανουχοποιία των γυναικών Trobriand ως το σύστημα «έξω από το σώμα» μεταθανάτιας φύλαξης των Korowai. Η κοινή ουσία είναι η υπάρχουσα στοά εγκλήματος που ενώνει τη γη του νεκρού με τη μνήμη των ζωντανών.
Αυτό το έθνος έχει πολλά να διδάξει στον κόσμο για τη διατήρηση της πολιτιστικής πολυπλοκότητας. Στο πρόσφατο ταξίδι στην Πομπωνδά, ένας τοπικός πρεσβύτερος μοίρασε μια αρχαία παροιμία που λέει πολλά: "Οι μεγαλύτεροι αφηγητές δεν είναι πάντα αυτοί με την πιο δυνατή φωνή, αλλά αυτοί που ακούν τις λεπτότερες ηχητικές ενώσεις στις πλαγιές των βουνών». Ίσως αυτό το μέρος να είναι ο πραγματικός θησαυρός της Παπούα Νέα Γουινέα: η ικανότητα να παραμένει σιωπηλή αλλά ταυτόχρονα ουσιώδης στην ομιλούμενη ιστορία της ανθρώπινης πολυμορφίας.