Türkiye'de futbolun konuşulduğu bir masada Aziz Yıldırım'ın adı geçtiğinde, sohbetin tonu değişir. Kimse "bilmem" diyemez, kimse ortada duramaz. Ya arkasında duran biri vardır ya da ona yıllardır kızgın biri. Bu, Türk sporunda çok az isme nasip olan bir şey: bir kişinin adının, kendi başına bir tartışma konusu hâline gelmesi.
Yirmi yıl boyunca Fenerbahçe'nin başında duran bir adamdan bahsediyoruz. Ama buradaki mesele sadece bir başkanın görev süresi değil. Mesele, bir kulübün kendini nasıl tanımladığı, gücü kimin elinde tuttuğu ve taraftarın o güce ne kadar tahammül ettiğiyle ilgili. Aziz Yıldırım bu soruların cevabı değil; çoğu zaman sorunun kendisi oldu.
Kulübün kapısından giren mühendis
1998 yılının başında Fenerbahçe, klasik anlamda "sportif" yöneticilerle yönetilen bir kulüptü. Ama o dönemde sahaya yansıyan tablo mutlu değildi; kulüp iç çekişmelerle ve istikrarsızlıkla yorulmuştu. Aziz Yıldırım, İstanbul'da mühendislik ve müteahhitlik yaparak büyümüş bir iş insanı olarak çıktı karşımıza. Futbolun içinden gelmiyordu. Belki de bu yüzden ilk günden itibaren ölçüsü farklıydı: sahadaki sonuç kadar, kulübün kurumsal yapısıyla ilgileniyordu.
Seçildi ve o koltukta yirmi yıl kaldı. Fenerbahçe tarihinde eşi görülmemiş bir süreklilik. Bu süreklilik, Türkiye'de spor kulüplerinin geleneksel olarak birkaç yılda bir yönetici değiştiren yapısına tümüyle aykırıydı. Yıldırım, kulübü kendi yönetim anlayışı etrafında yeniden kurguladı.
Kulübü büyütmek: sahada değil, masada
Onun dönemine bakıldığında göze çarpan ilk şey, futbol takımının ötesine geçen bir büyüme. Fenerbahçe, yalnızca maç kazanan bir takım olmaktan çıkıp marka, yayın, tesis ve salon sporları etrafında kurulmuş bir yapıya dönüştü.
Bunların bir kısmı somut olarak ölçülebilir. Kulübün kendi televizyon kanalı, stadyumun yenilenmesi, basketbol için yapılan salon ve salon sporlarına yapılan yatırım. Erkek basketbolda 2017'de gelen EuroLeague şampiyonluğu, kadın voleybolda kazanılan Avrupa kupaları — bunlar tesadüfen olmadı. Uzun yıllar boyunca amatör branşlara ciddi kaynak aktarıldı ve bu yatırımın karşılığı alındı.
Sahada ise tablo daha karışık. Yirmi yılda altı lig şampiyonluğu geldi. Bu, kötü bir bilanço değil; ama Fenerbahçe'nin ölçeğindeki bir kulüp için "beklenenin karşılığı mı" sorusu hep soruldu. Özellikle son yıllarda şampiyonluk sayısı azaldıkça, taraftarın bir kısmı "büyüme" ile "kazanma" arasında bir tercih yapmış gibi hissetti.
Burada bir ayrımı net tutmak gerekiyor: Aziz Yıldırım dönemi, Fenerbahçe'yi kurumsal olarak güçlendirdi. Ama bu güçlendirme tek bir merkezde toplandı. Kulübün liderliği hem sembolik hem fiilî olarak tek kişiye bağlandı. Bu, hızlı karar almayı kolaylaştırırken, o kişiye bağımlı bir yapı da yarattı.
"Herkese karşı" dili ve bedeli
Yıldırım'ın yönetim tarzının belirleyici özelliklerinden biri, dışarıyla kurduğu ilişkiydi. Federasyon, hakemler, medya, rakipler — bunların büyük bölümü onun anlatısında kulübün karşısında konumlanan unsurlar olarak göründü. Bu dil, taraftar nezdinde güçlü bir aidiyet üretti. İçeride birlik, dışarıda kuşatma hissi. Türkiye'de tribün kültürünün çok iyi bildiği bir duygu.
Ama bu dilin bir bedeli vardı. Kulüp, sürekli bir gerilim hâlinde yaşadı. Başkanın söyledikleri, takımın gündemini belirledi. Bir teknik direktörün işi, bir transferin sonucu, bir maçın hakem tartışması — hepsi ister istemez aynı merkeze bağlandı. Fenerbahçe güçlendi, ama sakinleşemedi.
3 Temmuz ve değişen her şey
2011 yazında başlayan süreç, bu hikâyenin en ağır bölümü. Aziz Yıldırım, yürütülen bir soruşturma kapsamında gözaltına alındı ve yaklaşık bir yıl tutuklu kaldı. Sağlık sorunları nedeniyle hastanede tedavi gördüğü günler oldu. Süreç yalnızca bir kulübün başkanını değil, Türk futbolunun tamamını etkiledi: yıllarca süren bir dava, kamuoyunda derin bir kutuplaşma ve Avrupa kupalarından uzak kalınan sezonlar.
Yerel mahkemenin verdiği mahkûmiyet kararı temyiz aşamasında bozuldu; yeniden görülen davada beraat kararı çıktı. Ama hukuki sürecin sonucu ne olursa olsun, toplumsal etkisi silinmedi. O günlerden sonra Fenerbahçe camiasında yerleşen "bize karşı kurulmuş bir düzen" anlatısı, kulübün kimliğinin bir parçası hâline geldi.
Bu süreci değerlendirirken iki tuzağa düşmemek gerekiyor. Birincisi, yaşananları yalnızca sportif bir mesele gibi okumak; ikincisi, tek bir tarafın anlatısını mutlak doğru kabul etmek. Gerçek şu ki bu dava, Türkiye'de sporun, hukukun ve kamuoyunun iç içe geçtiği bir dönemin simgesi oldu. Aziz Yıldırım da o dönemin hem baş aktörü hem de en görünür mağduru olarak tarihe geçti.
Veda, sonra geri dönüş denemesi
2018'de yirmi yılın sonunda görevi bıraktı. Bu, camianın bir kısmı için "artık yeter" duygusunun karşılığıydı; bir kısmı içinse bir dönemin haksız biçimde kapanması. Yerine gelen yönetim, farklı bir yönetim anlayışı vaat etti: daha az merkezî, daha kurumsal, daha az gürültülü.
Altı yıl sonra, 2024'te yeniden aday oldu. Ve kaybetti. Ama sandıktan çıkan sonuç, kaybetmesinden daha ilginçti: Aradan geçen onca yıla, yaşına ve dönemin yorgunluğuna rağmen oyların neredeyse yarısını aldı. Bu, kişisel bir popülerlik meselesi değil. Bu, Fenerbahçe camiasının bir bölümünün hâlâ "kulübü ayakta tutan güçlü lider" fikrine tutunduğunu gösteriyor.
Peki hafıza neden ikiye bölünüyor?
Aziz Yıldırım'ı değerlendirmenin zorluğu, onu tek bir ölçütle yargılamaya çalışmaktan geliyor. Sadece kupalara bakarsanız, dönemin ikinci yarısındaki düşüşü görmezden gelirsiniz. Sadece tesislere ve kurumsal büyümeye bakarsanız, taraftarın yaşadığı hayal kırıklığını anlamsız bulursunuz. Sadece 2011'e bakarsanız, o dönemin bütününü tek bir olaya indirgersiniz.
Gerçek şu: Yıldırım, Fenerbahçe'yi Türkiye'de spor kulüplerinin alışık olmadığı bir ölçeğe taşıdı ve bunu yaparken kulübün kaderini kendi kişisel varlığına fazlasıyla bağladı. İkisi aynı anda doğru.
Bu yüzden tartışma hiç bitmiyor. Çünkü aslında tartışılan kişi değil, bir soru: Bir spor kulübü, babasının arkasında toplanan bir aile mi olmalı, yoksa gücün dağıtıldığı bir kurum mu? Türkiye'de bu sorunun net bir cevabı yok ve Fenerbahçe bu ikilemi en görünür biçimde yaşayan kulüp oldu.
Aziz Yıldırım'ın en kalıcı etkisi belki de budur: Kendi adıyla anılan bir dönem bıraktı. Ve o dönem ne gerçekten kapandı, ne de yeniden başlayabildi.