Γιατί η τηλεθεαση μοιάζει να παραμένει ακλόνητη, ενώ τα πάντα γύρω της αλλάζουν

Το βράδυ της 21ης Ιουλίου 1969, οι δρόμοι της Αθήνας άδειασαν νωρίς. Οι καφετέριες έκλεισαν πριν τις 10, τα λεωφορεία κυκλοφορούσαν σχεδόν άδεια και στα περισσότερα σπίτια μαζεύονταν γείτονες μπροστά σε μια μικρή ασπρόμαυρη οθόνη. Όλη η πόλη κοιτούσε το ίδιο πράγμα: τον Αρμστρονγκ να πατάει στη Σελήνη. Ήταν ίσως η πρώτη παγκόσμια στιγμή συλλογικής τηλεθέασης, πριν ακόμα κανείς χρησιμοποιήσει τη λέξη binge-watching.
Πενήντα και πλέον χρόνια μετά, η τηλεόραση δεν είναι πια μια συσκευή αλλά μια συνήθεια. Κι όμως, παρά τις προφητείες περί θανάτου της, παραμένει το πιο κοινό σημείο αναφοράς μας. Γιατί;
Η απάντηση δεν βρίσκεται στα νούμερα τηλεθέασης που ανακοινώνονται κάθε πρωί, ούτε στα budgets των streaming platforms. Βρίσκεται σε κάτι πιο απλό: στην ανθρώπινη ανάγκη για κοινή εμπειρία.
Θυμάμαι τη γιαγιά μου να περιγράφει πώς ολόκληρη η γειτονιά παρακολουθούσε το τελευταίο επεισόδιο του «Λούη του Λούη» το '86. Η τηλεόραση ήταν ανοιχτή στο μπαλκόνι, τα παράθυρα ήταν ανοιχτά και οι φωνές των ηθοποιών ηχούσαν στα στενά. Ήταν μια εμπειρία που δεν μπορούσε να αναπαραχθεί ούτε από το πιο εξελιγμένο home cinema.
Σήμερα, η τηλεθέαση έχει γίνει πιο προσωπική αλλά όχι λιγότερο κοινωνική. Όταν μιλάμε για το τελευταίο επεισόδιο του «Succession» ή του «Maestro in Blue», δεν αναφερόμαστε απλά σε ένα πρόγραμμα. Αναφερόμαστε σε μια εμπειρία που μοιραστήκαμε, έστω και αν ο καθένας την είδε μόνος του στο σαλόνι του. Το Netflix δεν έκανε την τηλεόραση μοναχική – απλώς άλλαξε το timing της κοινωνικότητας.
Η πραγματική αλλαγή δεν είναι στην οθόνη αλλά στον τρόπο που μετράμε την επιτυχία. Οι μετρήσεις τηλεθέασης του '90 μετρούσαν το πόσοι άνθρωποι είχαν την τηλεόραση ανοιχτή. Σήμερα, μετράμε το πόσοι την έχουν κλειστή αλλά την κουβεντιάζουν. Το water cooler talk – οι συζητήσεις γύρω από την καφετιέρα του γραφείου – δεν πέθανε, απλώς μεταφέρθηκε online.
Ίσως γι' αυτό η τηλεθέαση να επιβιώνει. Γιατί τελικά δεν αφορά το μέσο αλλά το μήνυμα. Δεν αφορά την τεχνολογία αλλά την ανάγκη μας να μοιραστούμε ιστορίες. Από τις καφετέριες που έκλεισαν για τη Σελήνη μέχρι τα group chats που καίνε στα spoilers, η ουσία παραμένει ίδια: θέλουμε να βιώσουμε μαζί κάτι, έστω και αν το βιώνουμε χώρια.
Και αυτό είναι κάτι που καμία τεχνολογική εξέλιξη δεν μπορεί να αντικαταστήσει.