സൗദി അറേബ്യ: എണ്ണയും മരുഭൂമിയും കവിഞ്ഞ്, മാറിമറിയുന്ന ഒരു രാജ്യം

കേരളത്തിലെ ഏതെങ്കിലും ഒരു വീട്ടിൽ ചെന്നു ചോദിച്ചാൽ, ഗൾഫ് എന്നു പറയുമ്പോൾ മനസ്സിൽ തെളിയുക പലപ്പോഴും സൗദി അറേബ്യയാണ്. ലക്ഷക്കണക്കിന് മലയാളികൾ ഉപജീവനം കഴിയുന്ന നാട്, വർഷം തികയും നാട്ടിലേക്ക് പണമയക്കുന്ന പ്രവാസികളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലം. എന്നാൽ ജോലിയും റിയാദ് വിമാനത്താവളവും കവിഞ്ഞ്, ഈ രാജ്യത്തെ കുറിച്ച് അറിയേണ്ടത് വളരെയധികമുണ്ട്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണ കയറ്റുമതിക്കാരിൽ ഒരാളായ ഈ രാജ്യം ഇക്കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദം കൊണ്ട് പിടിച്ചു മറിയുന്ന മാറ്റങ്ങളാണ് നേരിടുന്നത്.

അറേബ്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത്

സൗദി അറേബ്യ ഏഷ്യയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അരികിൽ, അറേബ്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം കയ്യടക്കി കിടക്കുന്നു. ഏകദേശം രണ്ട് ദശലക്ഷം ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഈ രാജ്യം മധ്യപൂർവ്വേഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യമാണ്. പടിഞ്ഞാറ് ചെങ്കടലും കിഴക്ക് പേർഷ്യൻ ഗൾഫും അതിരുകൾ വരയ്ക്കുന്നു. ജോർദ്ദാൻ, ഇറാഖ്, കുവൈറ്റ്, ഖത്തർ, യുഎഇ, ഒമാൻ, യെമൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു.
ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശവും മരുഭൂമിയാണെങ്കിലും, രാജ്യം ഒരേപോലെയല്ല. തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അസീർ മലനിരകളിൽ മഴ ലഭിക്കുകയും ജുനൈപ്പർ വനങ്ങൾ വളരുകയും ചെയ്യുന്നു. അബ്ഹ, തൈഫ് പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ വേനൽക്കാലത്തും കാലാവസ്ഥ ഇതുവരെ മനോഹരമായിരിക്കും. നേരെ വിപരീതം, യെമൻ അതിർത്തിയോട് ചേർന്നുള്ള റുബ് അൽ ഖാലി — അതായത് "ശൂന്യതയുടെ മേഖല" — ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തുടർച്ചയായ മണൽക്കാടുകളിൽ ഒന്നാണ്.
വേനൽക്കാലത്ത് ഉൾനാടൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ താപനില 45 മുതൽ 50 ഡിഗ്രി വരെ എത്താം. പക്ഷേ ശീതകാലത്ത് റിയാദിലെ രാത്രികൾ തണുത്തുറയും; വടക്കൻ തബൂക്ക് മേഖലയിലെ ഉയരങ്ങളിൽ ചിലപ്പോൾ മഞ്ഞുപോലും വീഴാറുണ്ട്. ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ അത്ഭുതം തോന്നാം, പക്ഷേ മരുഭൂമികളിൽ രാത്രികാല താപനില പതിഞ്ഞു തന്നെ പോകും.

ചരിത്രത്തിന്റെ ചുവടുകൾ

ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പട്ടണങ്ങൾ — മക്കയും മദീനയും — സൗദി അറേബ്യയിലാണ്. ഇസ്ലാമിന്റെ ജന്മനാട് എന്ന നിലയിൽ ഈ രാജ്യം ലോക മുസ്ലിംകളുടെ മനസ്സിൽ പ്രത്യേക സ്ഥാനം വഹിക്കുന്നു. വർഷം തികയും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഹജ്ജിനും ഉംറയ്ക്കുമായി ഇവിടെ എത്തുന്നു.
ആധുനിക സൗദി രാജ്യം രൂപം കൊണ്ടത് 1932-ലാണ്, രാജാവ് അബ്ദുൽ അസീസ് ഇബ്നു സൗദ് വിവിധ പ്രദേശങ്ങൾ ഒന്നിപ്പിച്ചപ്പോൾ. ആറ് വർഷത്തിനു ശേഷം, 1938-ൽ, എണ്ണ കണ്ടെത്തിയത് രാജ്യത്തിന്റെ ഗതി മാറ്റിമറിച്ചു. മാറ്റിമറിച്ചു എന്നു പറയുന്നത് കുറച്ചു കുറവാണ് — ഒരു ദാരിദ്ര്യം നിറഞ്ഞ മരുഭൂമി രാജ്യം ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ട് ലോകത്തിലെ സമ്പന്നമായ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളിൽ ഒന്നായി മാറി.

എണ്ണയ്ക്കപ്പുറം: സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ

അരാംകോ (Aramco) ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണ കമ്പനികളിൽ ഒന്നാണ്, അതിന്റെ വരുമാനം രാജ്യത്തിന്റെ നട്ടെല്ലാണ്. സൗദി റിയാൽ ഡോളറുമായി സ്ഥിര നിരക്കിൽ (ഒരു ഡോളറിന് ഏകദേശം 3.75 റിയാൽ) ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ നാണയത്തിന്റെ മൂല്യം സ്ഥിരതയുള്ളതാണ്.
എന്നാൽ എണ്ണയെ മാത്രം ആശ്രയിക്കാൻ പറ്റില്ല എന്ന ബോധ്യം സൗദി നേതൃത്വത്തിന് വളരെ വ്യക്തമാണ്. അതിന്റെ ഫലമാണ് 2016-ൽ പ്രഖ്യാപിച്ച വിഷൻ 2030. വിനോദസഞ്ചാരം, വിനോദം, ലോജിസ്റ്റിക്സ്, ഖനനം, സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നീ മേഖലകളിലൂടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ വൈവിധ്യമാക്കാനുള്ള വലിയ പദ്ധതിയാണിത്. റെഡ് സീ വികസന പദ്ധതി, ഖിദിയ വിനോദ നഗരം, അതിസാഹസികമായ NEOM പദ്ധതി തുടങ്ങിയവ ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. NEOM-ന്റെ ഭാഗമായ "ദി ലൈൻ" എന്ന നഗര പദ്ധതി ലോകശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്, എങ്കിലും അതിന്റെ നടത്തിപ്പിനെ കുറിച്ച് വിദഗ്ധരിൽ ചിലർക്ക് സംശയങ്ങളുണ്ട് — ഇത്രയും വലിയ പദ്ധതികൾ എത്രത്തോളം യാഥാർത്ഥ്യമാകുമെന്ന ചോദ്യം സ്വാഭാവികമാണ്.

മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സമൂഹം

പത്ത് വർഷം മുമ്പ് സൗദിയെ കുറിച്ചുള്ള പൊതുധാരണയും ഇന്നത്തെ യാഥാർത്ഥ്യവും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. സിനിമാ തിയേറ്ററുകൾ 2018 വരെ നിരോധിതമായിരുന്നു — ഇന്ന് റിയാദിലും ജിദ്ദയിലും ആധുനിക മൾട്ടിപ്ലക്സുകൾ തിളങ്ങുന്നു. 2018-ൽ തന്നെ സ്ത്രീകൾക്ക് വാഹനമോടിക്കാനുള്ള അനുമതി നൽകി. 2019-ൽ ആദ്യമായി വിനോദസഞ്ചാര വിസ അവതരിപ്പിച്ചു. കച്ചേരികൾ, ഉത്സവങ്ങൾ, ഫോർമുല വൺ റേസുകൾ, വലിയ ഫുട്ബോൾ കരാർ — ഇവയെല്ലാം ഇപ്പോൾ സൗദി ദിനചര്യയുടെ ഭാഗമാണ്.
ഇതെല്ലാം നടക്കുമ്പോഴും, സൗദി അറേബ്യ ഒരു സംരക്ഷിത, വിശ്വാസാധാരണ സമൂഹം തന്നെയാണ്. പ്രാർത്ഥനാ സമയങ്ങളിൽ ജീവിതം ഏറെക്കുറെ നിശ്ചലമാകുന്നു; പല കടകളും അല്പനേരം അടയ്ക്കുന്നു. റമദാൻ മാസത്തിൽ പകൽ സമയങ്ങളിൽ പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കുന്നതാണ് മര്യാദ. വസ്ത്രധാരണത്തിൽ മാറ്റങ്ങളുണ്ടായിട്ടും, മാന്യമായ വിരാടം പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
നിയമങ്ങളെ കുറിച്ച് ഒരു കാര്യം വ്യക്തമായി പറയണം: മദ്യം പൂർണ്ണമായി നിരോധിതമാണ്, മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾക്ക് കഠിനമായ ശിക്ഷയാണ്. അതിഥികളും ജോലിക്കാരുമായി എത്തുന്നവർ പ്രാദേശിക നിയമങ്ങൾ മാനസികമായി മനസ്സിലാക്കിയിരിക്കണം. ആളുകളുടെയോ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളുടെയോ ഫോട്ടോ എടുക്കുമ്പോൾ ജാഗ്രത പാലിക്കുന്നതും നല്ലതാണ്.

പുതിയ കതക് തുറക്കുന്ന വിനോദസഞ്ചാരം

വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായി സൗദി അറേബ്യ ഇപ്പോൾ കതകു തുറന്നിരിക്കുകയാണ്. ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥലം അൽ ഉല (Al-Ula) ആണ്. അവിടുത്തെ ഹെഗ്ര (മദായിൻ സാലിഹ്) പുരാതന നബാറ്റിയൻ ശിലാകൃതികളുള്ള യുനെസ്കോ ലോക പൈതൃക കേന്ദ്രമാണ് — ജോർദ്ദാനിലെ പെട്രയുടെ ഒരു കുഞ്ഞു സഹോദരി എന്നു വിളിക്കാം. റിയാദിനടുത്തുള്ള ദിറിയ ചരിത്ര പ്രദേശം, "ലോകത്തിന്റെ അരിക്" (Edge of the World) എന്നറിയപ്പെടുന്ന പാറക്കെട്ട് മേഖല, ജിദ്ദയിലെ പഴയ പട്ടണമായ അൽ ബലദ് — ഇവയെല്ലാം സന്ദർശകരെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
ചെങ്കടലിലെ പവിഴപ്പുറ്റുകൾ ഡൈവിംഗ് പ്രേമികൾക്ക് മറ്റൊരു ലോകമാണ്. ഉംറ തീർത്ത ശേഷം രാജ്യം സന്ദർശിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങളും ഇപ്പോൾ ലഭ്യമാണ്. മക്കയെയും മദീനയെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഹറമൈൻ ഹൈസ്പീഡ് റെയിൽവേ യാത്ര തന്നെ ഒരു അനുഭവമാണ്.

മലയാളികളുടെ രണ്ടാം നാട്

സൗദി അറേബ്യയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന മലയാളികളുടെ എണ്ണം ലക്ഷക്കണക്കിനാണ്. നിർമ്മാണം, ആരോഗ്യ മേഖല, വിദ്യാഭ്യാസം, റീട്ടെയിൽ, ടെക്നോളജി — എല്ലാ തസ്തികകളിലും മലയാളികളുണ്ട്. ജിദ്ദ, റിയാദ്, ദമാം, ഖോബാർ എന്നീ നഗരങ്ങളിൽ മലയാളി സമൂഹം സജീവമാണ്; കേരള സാംസ്കാരിക സംഘടനകളും സ്കൂളുകളും നിലനിൽക്കുന്നു.
ജോലിക്ക് പോകുന്നവർ ചില കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കണം. തൊഴിലാളികൾക്ക് ഇഖാമ (താമസ പെർമിറ്റ്) ആണ് പ്രധാന രേഖ; അത് കാലാകാലം പുതുക്കേണ്ടതുണ്ട്. നാട്ടിലേക്ക് പോയി വരാൻ എക്സിറ്റ്-റീ എൻട്രി വിസ വേണം. ശമ്പളം സർക്കാർ സംവിധാനത്തിലൂടെ (Wage Protection System) നൽപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ക്രമക്കേടുകൾ കുറവാണ്. വരുമാനനികുതി ഇല്ലെന്നത് ഒരു ആനുകൂല്യമാണ്, പക്ഷേ സമീപ വർഷങ്ങളിൽ ചില സർക്കാർ ഫീസുകളും വാടകയും ഉയർന്നിട്ടുണ്ട് എന്നതും യാഥാർത്ഥ്യം. സൗദിവൽക്കരണ (Nitaqat) നയം ചില തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ വിദേശികൾക്കുള്ള അവസരങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നു എന്നതും മനസ്സിലാക്കണം.
അതേസമയം, സൗദിയിൽ ജീവിതത്തിന്റെ ലാള്യതയുണ്ട് — കുടുംബത്തെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരാനുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ, മികച്ച റോഡുകൾ, ആധുനിക ആശുപത്രികൾ, കുറഞ്ഞ കുറ്റകൃത്യ നിരക്ക്. നാട്ടിലേക്ക് അയക്കുന്ന പണം കേരള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ഒരു വലിയ കാലുറപ്പാണ് എന്നതും മറക്കാനാവില്ല.

അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട മറ്റു കാര്യങ്ങൾ

സൗദി അറേബ്യയിലെ ഔദ്യോഗിക അവധി ദിവസങ്ങൾ വെള്ളിയും ശനിയുമാണ്. ദേശീയ ദിനം സെപ്റ്റംബർ 23-നും സ്ഥാപക ദിനം ഫെബ്രുവരി 22-നുമാണ്; ഈദ് ആഘോഷങ്ങൾക്ക് ദിവസങ്ങളോളം അവധി ലഭിക്കും. വാഹനമോടിക്കുമ്പോൾ ട്രാഫിക് നിയമങ്ങൾ കർശനമായി പാലിക്കണം — സ്പീഡ് ക്യാമറകൾ എല്ലായിടത്തുമുണ്ട്, പിഴകൾ കടുപ്പമുള്ളതാണ്.
ഭക്ഷണ സംസ്കാരത്തിൽ കബാബ്, ഷാവർമ, മന്തി, അൽ ഖംസ് തുടങ്ങിയവ പ്രധാനമാണ്; തേയിലയും അറബിക് കാപ്പിയും അതിഥി മര്യാദയുടെ ഭാഗമാണ്. തുർക്കി കാപ്പിയുടെ മണം പരത്തുന്ന പഴയ ജിദ്ദ അരികുകളിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഈ രാജ്യം എത്ര വേഗതയിൽ കാലഘട്ടങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്ന് ബോധ്യപ്പെടും.
ഒരു കാര്യം ഉറപ്പായും പറയാം — സൗദി അറേബ്യ ഇന്ന് ഒരു സങ്കീർണ്ണമായ, നിലവിളിക്കുന്ന രാജ്യമാണ്. പഴമയും പുതുമയും ഒരേപോലെ സഹവസിക്കുന്ന ഭൂമി. ഹജ്ജ് തീർഥാടകനായാലും, ജോലിക്കാരനായാലും, പുതിയ കാഴ്ചകൾ തേടി വരുന്ന വിനോദസഞ്ചാരിയായാലും, ഈ രാജ്യത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത മൂല്യങ്ങളോടുള്ള ബഹുമാനവും അതിന്റെ മാറുന്ന മുഖത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധവും കൂടെ കൊണ്ടുപോയാൽ, അനുഭവം സമ്പന്നമാകും.