Σεισμός τώρα: Πώς να μάθετε αμέσως αν έγινε σεισμός και τι να προσέξετε

Αν νιώσατε το πάτωμα να τρέμει, το κρεβάτι να κινείται ή τα παράθυρα να χτυπούν και ψάχνατε στο internet «σεισμός τώρα», δεν είστε οι μόνοι. Είναι από τις πιο συνηθισμένες αναζητήσεις στη χώρα μας, ειδικά τις ώρες που ένας σεισμός γίνεται αισθητός σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Το ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο αν έγινε σεισμός, αλλά πόσο μεγάλος ήταν, σε ποιον τόπο, σε βάθος και τι σημαίνει όλα αυτά για εσάς. Σε αυτό το κείμενο θα βρείτε πού ενημερώνεστε πρώτοι και με αξιοπιστία, πώς διαβάζετε σωστά ένα σεισμολογικό δελτίο και τι πρέπει να κάνετε τη στιγμή του σεισμού και αμέσως μετά.
Πού βλέπετε πρώτοι αν έγινε σεισμός
Όταν τρέμεται το κτίριο, τα πρώτα λεπτά είναι κρίσιμα για την ενημέρωσή σας. Η πιο επίσημη πηγή στην Ελλάδα είναι το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Στη σελίδα του δημοσιεύει αμέσως τους πρώτους αυτόματους υπολογισμούς, τους λεγόμενους «αυτόματους λύσεις», και στη συνέχεια, μετά από επεξεργασία από σεισμολόγους, την οριστικοποιημένη λύση με μεγέθος, ακριβές επίκεντρο και εστιακό βάθος.
Πολύ γρήγορη ενημέρωση προσφέρει και ο Ευρωπαϊκής-Μεσογειακός Σεισμολογικός Οργανισμός (EMSC), ο οποίος συγκεντρώνει στοιχεία από δικτύους σε όλη την Ευρώπη και συχνά εμφανίζει σεισμούς μέσα στα πρώτα λεπτά. Για σεισμούς εκτός Ευρώπης, χρήσιμη πηγή είναι το αμερικανικό Γεωλογικό Ινστιτούτο (USGS). Στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί επίσης το ΙΤΣΑΚ (Ινστιτούτο Τεχνικής Σεισμολογίας και Αντισεισμικών Κατασκευών), του οποίου τα δεδομένα αξιοποιούνται ευρέως.
Σημαντικό να ξέρετε: αν ψάχνετε αμέσως μετά την αισθητή δόνηση, είναι φυσιολογικό η επίσημη ενημέρωση να καθυστερεί λίγα λεπτά. Ο υπολογισμός απαιτεί επεξεργασία δεδομένων από πολλούς σταθμούς, και όσο μικρότερος είναι ο σεισμός, τόσο περισσότερο χρόνο μπορεί να πάρει μέχρι να καταχωρηθεί.
Γιατί οι αναφορές δίνουν διαφορετικά μεγέθη
Έχετε σίγουρα δει την εικόνα: ένα site γράφει 5,1, ένα άλλο 4,8, και τα μέσα ενημέρωσης διαλέγουν όποιο νούμερο τους εξυπηρετεί. Η εξήγηση είναι απλή. Τις πρώτες στιγμές κυκλοφορούν οι αυτόματες λύσεις, που υπολογίζονται από προγράμματα χωρίς ανθρώπινο έλεγχο. Στη συνέχεια, οι σεισμολόγοι αναθεωρούν τα δεδομένα και δίνουν την τελική λύση, η οποία μπορεί να διαφέρει κατά μερικά δέκατα. Επιπλέον, διαφορετικά δίκτυα χρησιμοποιούν διαφορετικές κλίμακες μεγέθους και διαφορετικούς σταθμούς μέτρησης.
Πρακτικά, όταν δείτε διαφορές μερικών δεκάτων μεταξύ πηγών, μην μείνετε σε αυτό. Αυτό που μετράει περισσότερο από το νούμερο είναι ο συνδυασμός τριών στοιχείων: το μέγεθος, το εστιακό βάθος και η απόσταση από κατοικημένες περιοχές. Ένας σεισμός 4,5 Ρίχτερ σε βάθος 100 χιλιομέτρων συνήθως περνά σχεδόν απαρατήρητος. Ο ίδιος σεισμός σε βάθος 10 χιλιομέτρων, κοντά σε πόλη, γίνεται έντονα αισθητός και μπορεί να προκαλέσει τοπικές ζημιές.
Γιατί η Ελλάδα τρέμει συχνά
Η Ελλάδα είναι η πιο σεισμικά ενεργή χώρα της Ευρώπης, και αυτό δεν είναι αίσθηση αλλά γεωγραφία. Βρισκόμαστε στη συνεύρεση της αφρικανικής πλάκας, που βουλιάζει κάτω από το Αιγαίο στα νότια της Κρήτης, με την τεράστια πίεση της ανατολικής Μεσογείου και την κίνηση της πλάκας της Ανατολίας. Το αποτέλεσμα είναι ένα πυκνό δίκτυο ενεργών ρηγμάτων: η τόξα των Ιονίων νήσων με τη χαρακτηριστική ζώνη Κεφαλονιάς-Λευκάδας, ο Κορινθιακός κόλπος που ανοίγει με ταχύ ρυθμό, το Αιγαίο και η ηφαιστειογενής τόξος με τη Σαντορίνη και τη Νίσυρο.
Το ότι νιώθουμε μικρούς σεισμούς σχετικά συχνά είναι, με μια έννοια, καλό νέο. Η συνεχής, μικρή ενέργεια που απελευθερώνεται είναι μέρος της φυσιολογικής λειτουργίας αυτού του ενεργού περιβάλλοντος. Οι σεισμοί που ανησυχούν πραγματικά τους επιστήμονες δεν είναι οι συχνοί μικροί, αλλά οι μεγάλοι που «κολλάνε» για δεκαετίες σε συγκεκριμένα ρήγματα.
Πώς να διαβάσετε ένα σεισμολογικό δελτίο χωρίς πανικό
Μέγεθος: Κάτω από 3,0 σπάνια γίνεται αισθητός. Στους 3,5-4,5 νιώθεται ευδιάκριτα, ειδικά σε ψηλά κτίρια, αλλά σπάνια προκαλεί ζημιές. Από το 5,0 και πάνω, η πιθανότητα ζημιών εξαρτάται κυρίως από το βάθος, την απόσταση και την ποιότητα των κτιρίων της περιοχής.
Εστιακό βάθος: Στην Ελλάδα οι περισσότεροι σεισμοί είναι εντός φλοιού, δηλαδή ρηχοί, κάτω από 30 χιλιόμετρα. Όσο πιο ρηχός ο σεισμός, τόσο πιο έντονα γίνεται αισθητός στην επιφάνεια.
Ένταση: Μην τη μπερδεύετε με το μέγεθος. Το μέγεθος είναι ένας αριθμός για τον σεισμό. Η ένταση περιγράφει τι ένιωσε και τι ζημίες είδε κάθε περιοχή ξεχωριστά, και στην Ευρώπη μετριέται με την κλίμακα EMS-98. Γι' αυτό δύο πόλεις μπορεί να «έζησαν» τον ίδιο σεισμό τελείως διαφορετικά.
Πώς να δείτε αν ο σεισμός έγινε αισθητός παντού
Πολλοί ψάχνουν «σεισμός τώρα» επειδή δεν είναι σίγουροι αν όντως έγινε σεισμός ή αν είχαν μια ζαλάδα. Υπάρχουν πλατφόρμες όπου κόσμος αναφέρει σε πραγματικό χρόνο τι ένιωσε και πού, με αποτέλεσμα μέσα σε λίγα λεπτά να σχηματίζεται ένας χάρτης με τις περιοχές που ένιωσαν τη δόνηση. Το Γεωδυναμικό και ο EMSC διαθέτουν τέτοιες δυνατότητες «felt reports». Αν εκατοντάδες άτομα από την ίδια περιοχή αναφέρουν δόνηση την ίδια στιγμή, έχετε την απάντησή σας.
Αξίζει επίσης να θυμάστε ότι τα ψηλά κτίρια και οι μαλακοί εδάφεις ενισχύουν την αίσθηση του σεισμού. Κάτοικος έκτου ορόφου μπορεί να νιώσει έντονα έναν σεισμό που ένας κάτοικος ισογείου στην ίδια γειτονιά scarcely κατάλαβε.
Τι να κάνετε τη στιγμή του σεισμού
Ο βασικός κανόνας είναι τρεις λέξεις: Χαμήλωσε, Κάλυψε, Κρατήσου. Κατέβετε χαμηλά, καλύψτε το κεφάλι και τον αυχένα σας κάτω από ανθεκτικό έπιπλο, όπως ένα γερό τραπέζι, και κρατηθείτε από αυτό μέχρι να σταματήσει η δόνηση. Αν δεν υπάρχει τραπέζι, μείνετε δίπλα σε εσωτερικό τοίχο ή σε γωνιά του κτιρίου, μακριά από βιβλιοθήκες, έπιπλα με γυαλάδες, παράθυρα και πολυέλαιους.
Μην προσπαθήσετε να βγείτε τρέχοντας στη σκάλα ή στο ασανσέρ κατά τη διάρκεια της δόνησης. Οι περισσότεροι τραυματισμοί δεν οφείλονται σε καταρρεύσεις κτιρίων στην Ελλάδα, αλλά σε πτώση αντικειμένων και σε βιαστικές κινήσεις. Αν είστε σε όχημα, σταματήστε σε ανοιχτό σημείο, μακριά από γέφυρες, υπεραστικές πινακίδες και καλώδια, και μείνετε μέσα μέχρι να τελειώσει.
Όταν σταματήσει η δόνηση, βγείτε ήρεμα από το κτίριο, αν αυτό είναι εφικτό με ασφάλεια, και μείνετε σε ανοιχτό χώρο μακριά από κορνίζες, τζάμια και ηλεκτρικούς καλωδίους. Ελέγξτε για διαρροή γκαζιού ή προβλήματα στις εγκαταστάσεις και μην ανάψετε φλόγα ή διακόπτη αν μυρίζει γκάζι.
Τι ισχύει με τους μετασεισμούς
Μετά από έναν αισθητό σεισμό, οι μετασεισμοί είναι το φυσιολογικό. Η περιοχή του επίκεντρου συνήθως συνεχίζει να τρέμει με μικρότερα μεγέθη για ώρες ή μέρες. Οι μετασεισμοί αποδυναμώνονται σταδιακά, αλλά υπάρχει πάντα μια μικρή πιθανότητα ένας από αυτούς να είναι μεγαλύτερος από τον αρχικό. Γι' αυτό, τις πρώτες μέρες μετά από έναν ισχυρό σεισμό, αποφύγετε να επιστρέψετε σε κτίρια που έχουν υποστεί ζημιές πριν ελεγχθούν.
Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας και ο ΟΑΣΠ (Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας) έχουν αναλυτικές οδηγίες για πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τον σεισμό. Αν υπάρξει σοβαρό γεγονός, ο αριθμός έκτακτης ανάγκης 112 στέλνει μηνύματα στις πληγείσες περιοχές με συγκεκριμένες οδηγίες. Εμπιστευτείτε αυτά τα μηνύματα και όχι τις φήμες των social media.
Προσοχή στην παραπληροφόρηση
Στις ώρες μετά από έναν σεισμό, κυκλοφορούν εύκολα ανεξέλεγκτα «προγνωστικά» για επερχόμενο μεγαλύτερο σεισμό, χάρτες με ψευδείς ενδείξεις και βίντεο από άλλες χώρες που παρουσιάζονται ως τοπικά. Η επιστήμη δεν μπορεί σήμερα να προβλέψει με ακρίβεια το πότε και το πού ενός σεισμού. Όποιος σας το υποσχέεται, είτε είναι άγνοια είτε έχει άλλα κίνητρα. Η μόνη έγκυρη ενημέρωση comes από το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, την Πολιτική Προστασία και τα επίσημα κανάλια.
Η καλύτερη απάντηση στο άγχος του «σεισμός τώρα»
Το να ψάχνετε συνέχεια για σεισμούς είναι κατανοητό, ειδικά μετά από ένα έντονο γεγονός. Όμως ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να νιώσετε ασφάλεια δεν είναι η συνεχής παρακολούθηση, αλλά η προετοιμασία. Στερεώστε τα ψηλά έπιπλα και τους θερμοσίφωνες. Έχετε σε σημείο που όλοι στο σπίτι γνωρίζουν έναν σάκο με νερό, τρόφιμα, φακό, μπαταρίες, φαρμακευτικό κουτί και αντίγραφα σημαντικών εγγράφων. Συμφωνήστε με την οικογένεια πού θα συναντηθείτε αν δεν επικοινωνείτε, και βεβαιωθείτε ότι όλοι ξέρουν πώς να κλείνουν το γκάζι και τον ηλεκτρικό πίνακα.
Όταν ξέρετε τι θα κάνετε, ο επόμενος σεισμός από πηγή πανικού γίνεται ένα γεγονός που διαχειρίζεστε με ψυχραιμία. Ελέγχετε το Γεωδυναμικό για την επίσημη εικόνα, ακολουθείτε τον κανόνα «Χαμήλωσε, Κάλυψε, Κρατήσου», προσέχετε τους μετασεισμούς και εμπιστεύεστε μόνο επίσημες πηγές. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να τρέμει, γιατί αυτό κάνει ο τόπος μας εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Το μόνο που αλλάζει είναι πόσο έτοιμοι είμαστε εμείς.