Negu Gorriak: Hotzaren erdian piztutako sua

Negu gorriak hitzak eskuarki negu gogorrak, hotzak eta erresistentzia gogorrak behar dituzten garaiak ekartzen dituzte gogora. Euskal kulturan, ordea, terminoak esanahi berezi eta musikal bat du, 1990eko hamarkadako errealitate sozial eta politikoa islatzen zuen talde baten izena baita. Talde hori ez zen soil-osoan musika taldea bat; une jakin batean bizi izan ginen belaunaldi oso baten ahotsa eta pizgarri bihurtu zen.
Irunen sorturiko talde hau ez zen inoiz erraza izan kategoriatan sartzen. Ska, punk, rock eta reggae-ren nahasketa zaratatsu eta energetikoa egiten zuten, baina azpian, erritmo azkar eta dantzagarrien atzean, mezu sakon bat ezkutatzen zegoen. Haien musika ez zen soil-osoan entretenimendua; borroka deia zen, identidadaren aldeko afirmazioa eta garaiko egoera politikoa ezartzeko modu bat. Garai hartan, kaleetan sentitzen zen tentsioa, protesta eta desioa islatzen zuten letratan, baina ez zuten inoiz errepikakortasunera erori. Aldiz, sorkuntza librea ausarta egin zuten, betiere euskararen aldeko ekintza irmo batekin.
Bereziki gogorra da talde baten arrakasta azaltzean soil-osoan "negu" batean oinarritzea. Negu Gorriak-en kasuan, "gorri" koloreak garrantzia du. Gorria da pasioaren kolorea, baina baita odolaren eta alertaren kolorea ere. Haien diskografia, batez ere Gora Herria edo Ideia Zabaldu bezalako lanak, ez du grisorik uzten. Dena da argi eta garbi: zer nahi dugun eta zer ez. Absolutismoak gustatzen ez zizkigun garai batean, haien musika zuhaitz arteko haizea bezala sentitzen zen, berritzailea eta berezia.
Zer dakigu gaur egun talde horretaz? Harrezkero asko aldatu da. Taldea desegin da, baina haien kideek bakarkako bideak jarraitu dituzte, musika munduan zein politika arloan, eta taldeak berak irakurketa berriak jaso ditu. Dena den, berezkoa da kontutan hartzea Negu Gorriak ez zela inoiz soil-osoan iraganeko gertaera bat izan. Gaur egungo euskal musikaren eszenak haien arrasto handia du. Askorentzat, haien kantuek atea ireki zieten euskarazko musika munduan, erakutsiz baitute eraldaketa posible dela eta kultura propioa indartu egin daitekeela kanpoko eragin handien aurrean.
Azken finean, "Negu Gorriak" baino gehiago dira. Izenak berak, kontrasteak, oso ondo laburtzen du taldearen esentzia: hotzaren aurrean, beroa; isiltasunaren aurrean, oihu; eta erresistentziaren aurrean, bizirik irauteko gogoa. Musika hori entzuten dugunean, ez gara soilik kantu batzuk bailitzen ari, baizik eta historia zati bat bizitzen ari gara, non koloreek eta soinuek garai baten esanahia hartzen duten. Eta horrexegatik, urteak pasa arren, bero hori oraindik sentitzen da.