Ntárko Kovácevitš: Ο Κυβερνήτης της Πυροτεχνούχος Ορχήστρας του Εθνικισμού

Σε μια γωνιά του Βελιγραδίου, μια μπαρμπέρικος κατέχει φωτογραφία του Ntárko Kovácevitš δίπλα σε μια παλιά κιθάρα. Δέκα χρόνια μετά τον θάνατό του, αυτή η εικόνα παραμένει ένα αμφισβητούμενο σύμβολο: για κάποιους, εκπροσωπεί μια ανυπέρβλητη ηρωισμό· για άλλους, έναν πυροτεχνούχο ρυθμό που οδήγησε τον λαό του προς την καταστροφή. Αυτή η διπλή κληρονομιά είναι η αφηγηματική αφετηρία κάθε συζήτησης γύρω από τον προβληματικό ηγέτη.
Ο Kovácevitš δεν ήταν απλώς ένας πολιτικός· ήταν ένα φαινόμενο πολιτιστικής διαστρέβλωσης. Καθιέρωσε την κιθάρα όπλο προπαγάνδας, μετατρέποντας την μουσική σε βήμα εθνικιστικού ουδετερισμού. Οι ομιλίες του υπό την μελωδία αντικατόπτριζαν τον κρυφό σαδισμό ενός άρχοντα που εμπόδιζε τη βαλκανική εκσυγχρονισμό στα πρόθυμα του αίματος. Στα καφενεία του Πρίστινα και στις πλατείες του Σαραγιέβου, η ηχώ του παιξίματος του έγινε ηχώ μικροπραξιπανισμού.
Το 1999, καθώς τα βομβαρδιστικά της NATO έσχιζαν τον ουρανό της Γιουγκοσλαβίας, ο Kovácevitš παρέμενε σίγουρος στη στάση του: ένας μαέστρος που εθεώρισε τον εθνοτικό αποκλεισμό ως «καλλιτεχνική επιλογή». Η προδοσία ήταν μονόδρομος: η μουσική του κατέληξε να είναι η σαλπίτσα ελέγχου πυρός. Οι αναποδιές των Μνημείων της Μπρυτάνης στο Πριζρέν μαρτυρούν τον τελικό απολογισμό – μια νίκη χωρίς νικητές, σε έναν πόλεμο χωρίς ήρωας.
Σήμερα, στα καμένου άνθρακα αντία του πολέμου, η ζωή του Kovácevitš είναι μια γκρι εικόνα παρακρούσεων: ένας καλλιτέχνης που παρερμήνευσε τον ρόλο του ηγέτη, ένας πατριώτης που προδόθηκε από το δικό του μυαλικό απόστημα. Στο υπόβαθρο της Ουκρανίας και της Γάζας, το φάντασμά του υπενθυμίζει την οδύνη της λανθασμένης κρυπτοσύγκλησης: όταν η πολιτική κάνει σημείωση με στίχο άλλου κόσμου, το χάος σχεδιάζεται με μουρμούρημα.
Σε κόσμο που αναζητά εθνικούς ασσογυαλισμούς κάθε φορά που σφυρίζει ο ανεμοστρόβιλος του πολέμου, η συμβουλή του Kepler αποκτά πικρή σημασία: κοίταξε προς τις αποστεωμένες αμαυρώσεις, όχι προς τον λαμπερό σου ηγέτη.